ဘွန်း ETF နဲ့ အတိုးနှုန်း အန္တရာယ် – အတိုးနှုန်းတက်ရင် ဘယ်လောက်ကျမလဲ duration နဲ့ တွက်နည်း

"ဘွန်းက လုံခြုံတယ်" ဆိုတဲ့ စကားကို ယုံပြီး ၂၀၂၂ ဇန်နဝါရီမှာ အမေရိကန် နှစ်ရှည် အစိုးရဘွန်း ETF (TLT) ဝယ်ခဲ့သူဟာ အဲဒီနှစ်ကုန်မှာ အတိုးငွေပါ ထည့်တွက်တာတောင် -29.4% ရှုံးနေခဲ့ပါတယ်။ အမေရိကန် အစိုးရက အတိုးကို တစ်ပြားမကျန် ပေးခဲ့ပါတယ်။ ရှုံးရတဲ့ အကြောင်းရင်းက အတိုးနှုန်း တက်လာတာ တစ်ခုတည်းပါ။

ဒီဆောင်းပါးက ဘွန်း ETF ဝယ်ဖို့ စဉ်းစားနေသူ၊ ဒါမှမဟုတ် စတော့/ဘွန်း ပေါင်းစပ် အစုအဝေးထဲ ဘွန်း ETF ထည့်ထားပြီးသူ အတွက်ပါ။ ဖတ်ပြီးရင် ကိုယ်ကိုင်ထားတဲ့ (ဒါမှမဟုတ် ဝယ်မယ့်) ဘွန်း ETF က အတိုးနှုန်း ၁ ရာခိုင်နှုန်းမှတ် တက်ရင် ဘယ်လောက်ကျနိုင်လဲ ကိုယ်တိုင် တွက်နိုင်ပြီး၊ ငွေပြန်သုံးမယ့် အချိန်နဲ့ ကိုက်တဲ့ ETF ကို ရွေးနိုင်ဖို့ ရည်ရွယ်ပါတယ်။

ဒီဆောင်းပါးမှာ မပါတာ – ကုမ္ပဏီဘွန်းရဲ့ ပြန်မပေးနိုင်မှု အန္တရာယ်၊ high-yield ဘွန်း၊ ငွေလဲနှုန်း အန္တရာယ် တို့ကို အသေးစိတ် မဆွေးနွေးပါ။ အမေရိကန် အစိုးရ ဘွန်း ETF ကို ဥပမာထားပြီး အတိုးနှုန်း အန္တရာယ် တစ်ခုတည်းကို ခွဲထုတ်ကြည့်တာပါ။

အတိုးနှုန်း တက်ရင် ဘွန်းဈေး ဘာကြောင့် ကျသလဲ

ဘွန်းတစ်စောင်က ထုတ်ချိန်မှာ သတ်မှတ်ထားတဲ့ အတိုး (coupon) ကို သက်တမ်းကုန်သည်အထိ ပေးပါတယ်။ နှစ်စဉ် 3% ပေးတဲ့ ဘွန်း ကိုင်ထားစဉ် ဈေးကွက်ထဲက ဘွန်းအသစ်တွေက 5% ပေးလာရင်၊ 3% ဘွန်းကို ဝယ်မယ့်သူက ဈေးလျှော့မှ ဝယ်ပါမယ်။ ဈေးကျသွားမှ ဝယ်သူအတွက် ရလဒ်က ဈေးကွက်နှုန်းနဲ့ ညီသွားမှာ ဖြစ်လို့ပါ။

ဘွန်း ETF ဆိုတာ ဒီလို ဘွန်းတွေ အများကြီး စုထားတာ ဖြစ်လို့ ETF ရဲ့ NAV လည်း အတူတူ ကျပါတယ်။ ကွာခြားချက်တစ်ခုက – ဘွန်းတစ်စောင်ကို သက်တမ်းကုန်အထိ ကိုင်ရင် မူရင်းငွေ ပြန်ရမယ်ဆိုတာ သေချာပေမဲ့၊ ETF မှာ သက်တမ်းကုန်ရက် မရှိပါဘူး။ ရန်ပုံငွေက သက်တမ်းတိုလာတဲ့ ဘွန်းတွေကို ရောင်းပြီး အသစ် အစားထိုး ဝယ်နေလို့ပါ။ ဒါကြောင့် "စောင့်ရင် မူရင်းငွေ ပြန်ရမှာပဲ" လို့ ETF အပေါ် အလိုအလျောက် မယူဆသင့်ပါ။

အဓိက ကိန်းဂဏန်း – Effective Duration

အတိုးနှုန်း ပြောင်းရင် ETF ဈေး ဘယ်လောက်လှုပ်မလဲကို တိုင်းတဲ့ ကိန်းက duration (နှစ်ဖြင့် ဖော်ပြ) ပါ။ ETF ထုတ်ဝေသူ ဝက်ဘ်စာမျက်နှာရဲ့ Portfolio Characteristics အပိုင်းမှာ Effective Duration ဆိုပြီး ရက်စွဲနဲ့တကွ ထုတ်ပြပါတယ်။

ခန့်မှန်းတွက်နည်းက ရိုးရှင်းပါတယ် –

ဈေးပြောင်းလဲမှု % ≈ − Effective Duration × အတိုးနှုန်း ပြောင်းလဲမှု (ရာခိုင်နှုန်းမှတ်)

iShares က 2026 အောက်တိုဘာ 2 ရက်နေ့ ကိန်းအဖြစ် ထုတ်ပြထားတဲ့ အမေရိကန် အစိုးရဘွန်း ETF သုံးမျိုးနဲ့ တွက်ကြည့်ရင် –

အတိုးနှုန်း ကျရင်တော့ ဆန့်ကျင်ဘက် – ဈေးတက်ပါတယ်။ ဒီ ဖော်မြူလာက အတိုးနှုန်း အနည်းငယ် ပြောင်းတဲ့အခါ တိကျပြီး၊ အများကြီး ပြောင်းရင် convexity ကြောင့် အမှန်တကယ် ကျတာ ခန့်မှန်းထက် နည်းနည်း သက်သာတတ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကိုယ့်ကိုယ်ကို သတိပေးဖို့ ဆိုရင် ဒီ ခန့်မှန်းချက်နဲ့တင် လုံလောက်ပါတယ်။

သမိုင်းနဲ့ တိုက်စစ်ကြည့်ခြင်း – ဖော်မြူလာ တကယ် အလုပ်လုပ်သလား

အောက်က ကိန်းဂဏန်းတွေကို Yahoo Finance ရဲ့ နေ့စဉ် adjusted close (ဖြန့်ဝေငွေ ပြန်ထည့်ပြီးသား) ဒေတာနဲ့ ကျွန်ုပ်တို့ ကိုယ်တိုင် တွက်ထားတာပါ။ အမေရိကန် ၁၀ နှစ်သက်တမ်း အစိုးရဘွန်း အတိုးနှုန်းကိုတော့ Cboe ရဲ့ ^TNX နဲ့ ကြည့်ပါတယ်။

၂၀၂၂ ခုနှစ် (ဇန်နဝါရီ 3 မှ ဒီဇင်ဘာ 30 အထိ) – ၁၀ နှစ် အတိုးနှုန်း 1.63% မှ 3.88% သို့ (+2.25 မှတ်) တက်ခဲ့ပါတယ်။

Duration ကြီးလေ ပိုကျလေ ဆိုတဲ့ အစီအစဉ်က ဖော်မြူလာ အတိုင်း ထွက်လာပါတယ်။ IEF နဲ့ TLT ရဲ့ အနိမ့်ဆုံးက ၂၀၂၂ ထဲမှာ မဟုတ်ဘဲ ၂၀၂၃ အောက်တိုဘာမှာ ရောက်ခဲ့တာကိုလည်း သတိပြုပါ – အတိုးနှုန်း ဆက်တက်နေသရွေ့ ဘွန်း ETF ကျတာ မရပ်ပါဘူး။

လွန်ခဲ့တဲ့ ၁၂ လ (2025 အောက်တိုဘာ 2 မှ 2026 အောက်တိုဘာ 5 အထိ) – ၁၀ နှစ် အတိုးနှုန်း 4.09% မှ 5.31% (+1.22 မှတ်)။

• IEF – ဖော်မြူလာအရ ဈေးကျ ≈ 6.86 × 1.22 ≈ −8.4%။ တစ်နှစ်စာ အတိုး ≈ +4% လောက် ပြန်ပေါင်းရင် ≈ −4.4%။ အမှန်တကယ် စုစုပေါင်း ပြန်ရငွေ −4.3%။
• SHY – duration တိုလို့ အတိုးဝင်ငွေက ဈေးကျတာကို ကျော်ပြီး +1.5%။
• TLT – −9.9%။ ခန့်မှန်းထက် သက်သာတာက TLT ကိုင်တဲ့ ၂၀ နှစ်ကျော် ဘွန်း အတိုးနှုန်းက ၁၀ နှစ် အတိုးနှုန်းလောက် မတက်ခဲ့လို့ပါ။ သင်ခန်းစာက – ကိုယ့် ETF ကိုင်တဲ့ သက်တမ်းနဲ့ ကိုက်တဲ့ အတိုးနှုန်းကို ကြည့်ရပါမယ်။ ၁၀ နှစ် အတိုးနှုန်း တစ်ခုတည်းနဲ့ အားလုံးကို မခန့်မှန်းပါနဲ့။

ဒီ ၁၂ လ တွက်ချက်မှုမှာ duration ကို ယနေ့ကိန်းနဲ့ သုံးထားလို့ အကြမ်းဖျင်း တိုက်စစ်ချက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။

ကိုယ့် ETF ကို ကိုယ်တိုင် စစ်နည်း – ၅ ဆင့်

၁။ ETF ထုတ်ဝေသူ စာမျက်နှာကို ဖွင့်ပါ။ iShares၊ Vanguard၊ State Street စတဲ့ ထုတ်ဝေသူ ကိုယ်ပိုင် ဝက်ဘ်ဆိုက်ကို အဓိကထား သုံးပါ။ ကြားခံ ဝက်ဘ်ဆိုက်တွေက duration ကို နောက်ကျ ပြတတ်ပါတယ်။

၂။ Effective Duration နဲ့ ရက်စွဲကို မှတ်ပါ။ ထုတ်ဝေသူ တချို့က "Average duration" လို့ အမည်ကွဲ သုံးနိုင်ပါတယ်။ ရက်စွဲ ၁ လထက် ဟောင်းနေရင် နောက်ဆုံးကိန်း ထွက်တဲ့အထိ စောင့်ပြီး ပြန်ကြည့်ပါ။

၃။ အဆိုးဆုံး အခြေအနေကို ငွေပမာဏနဲ့ တွက်ပါ။ ရာခိုင်နှုန်းထက် ငွေနဲ့ မြင်ရတာ ပိုထိရောက်ပါတယ်။ ဥပမာ – US$2,000 ကို TLT ထဲ ထည့်ထားပြီး အတိုးနှုန်း +2 မှတ် တက်ရင် 2,000 × 14.68 × 2% ≈ US$587 ဈေးကျနိုင်ပါတယ်။ ဒီပမာဏကို ကိုယ်ခံနိုင်တဲ့ အရှုံးအကန့်အသတ်နဲ့ နှိုင်းကြည့်ပါ – အဲဒီ ကန့်သတ်ချက်ကို ဘယ်လို ဆွဲရမလဲဆိုတာ အများဆုံး ကျဆင်းမှုနဲ့ ကိုယ်ပိုင် အန္တရာယ် ဘတ်ဂျက် သတ်မှတ်နည်း မှာ ရှင်းထားပါတယ်။

၄။ "တစ်နှစ်စာ အတိုးကို ဖျက်ပစ်မယ့် အတိုးနှုန်းတက်မှု" ကို တွက်ပါ။ SEC Yield ÷ Duration ။

• SHY – 4.56 ÷ 1.84 ≈ 2.48 မှတ်
• IEF – 4.98 ÷ 6.86 ≈ 0.73 မှတ်
• TLT – 5.56 ÷ 14.68 ≈ 0.38 မှတ်

TLT မှာ တစ်နှစ်အတွင်း အတိုးနှုန်း 0.38 မှတ်လောက်ပဲ တက်ရင် တစ်နှစ်လုံး ရမယ့် အတိုးဝင်ငွေ ပျောက်သွားနိုင်တယ်ဆိုတဲ့ သဘောပါ။ SHY ကတော့ 2.48 မှတ် တက်မှ အဲဒီအခြေအနေ ရောက်ပါတယ်။

၅။ ငွေပြန်သုံးမယ့် အချိန်နဲ့ duration ကို တိုက်ပါ။ လက်တွေ့ စည်းမျဉ်းကြမ်းက – ငွေကို duration နှစ်လောက် ဒါမှမဟုတ် ပိုကြာကြာ ကိုင်နိုင်ရင်၊ အတိုးနှုန်းတက်လို့ ဈေးကျတာကို ပိုမြင့်တဲ့ အတိုးနဲ့ ပြန်ဝယ်ရတဲ့ ဝင်ငွေက အချိန်ကြာလာတာနဲ့ အကြမ်းဖျင်း ပြန်ဖြည့်ပေးတတ်ပါတယ်။ ဒါက ခန့်မှန်းချက်သာ ဖြစ်ပြီး အာမခံ မဟုတ်ပါ။

• ၁–၂ နှစ်အတွင်း သုံးမယ့်ငွေ (ကျောင်းလခ၊ အရေးပေါ်ငွေ) → duration 2 နှစ်အောက် (SHY အမျိုးအစား)
• ၅–၁၀ နှစ် → အလယ်အလတ် (IEF အမျိုးအစား ဒါမှမဟုတ် AGG လို ဘွန်းစုံ ETF)
• TLT လို duration 15 နှစ်နီးပါး ETF ကို "အန္တရာယ်နည်းတဲ့ ငွေထားစရာ" အဖြစ် မသုံးပါနဲ့။ အတိုးနှုန်း ကျမယ်လို့ လောင်းတာနဲ့ အတူတူ ဖြစ်သွားပါတယ်။

စတော့/ဘွန်း ပေါင်းစပ်ထားသူများ သိထားရမယ့်အချက်

၂၀၂၂ က ထူးခြားတဲ့ နှစ်ပါ – စတော့ရော ဘွန်းပါ တပြိုင်နက် ကျခဲ့လို့ "စတော့ကျရင် ဘွန်းက ကာကွယ်ပေးတယ်" ဆိုတဲ့ ယူဆချက် အမြဲမမှန်ကြောင်း ပြခဲ့ပါတယ်။ ငွေကြေးဖောင်းပွမှုကြောင့် အတိုးနှုန်း မြန်မြန်တက်တဲ့ကာလမှာ နှစ်ခုလုံး တူတူ ကျနိုင်ပါတယ်။

• ဘွန်းအပိုင်းရဲ့ duration ရွေးတာဟာ အချိုး (60/40 စသည်) ရွေးတာလောက် အရေးကြီးပါတယ်။ ဘွန်း 40% ကို TLT နဲ့ ထားတာနဲ့ SHY နဲ့ ထားတာ အန္တရာယ် လုံးဝ မတူပါ။
• ဘွန်းဈေး ကျလို့ အချိုး လွင့်သွားရင် ပြန်ချိန်ညှိတဲ့အခါ ဘွန်း ပိုဝယ်ရပါမယ် – အဆင့်လိုက် လုပ်နည်းကို စတော့/ဘွန်း အချိုး လွင့်သွားရင် ပြန်ချိန်ညှိနည်း မှာ ကြည့်ပါ။
• NAV၊ ကုန်ကျစရိတ် စတဲ့ ETF အခြေခံတွေ မသေချာသေးရင် ETF စတင်လေ့လာသူ လမ်းညွှန် ကို အရင်ဖတ်ပါ။

မှားတတ်တဲ့ အချက်များ

• "အစိုးရဘွန်းဆိုတော့ မရှုံးဘူး" – ပြန်မပေးနိုင်မှု အန္တရာယ် နည်းတာနဲ့ ဈေးမကျတာ မတူပါ။ ၂၀၂၂ TLT −29.4% က သက်သေပါ။
• Yield မြင့်တာကိုပဲ ကြည့်ပြီး ရွေးတာ – ယခု TLT ရဲ့ SEC Yield 5.56% က SHY 4.56% ထက် 1 မှတ်ပဲ မြင့်ပေမဲ့ duration က ၈ ဆနီးပါး ကြီးပါတယ်။
• ဈေးကျနေတုန်း ကြောက်ပြီး ရောင်းလိုက်တာ – duration ထက်တိုတဲ့ ကာလအတွင်း ရောင်းရရင် ဈေးကျတာ အရှုံးအဖြစ် အတည်ဖြစ်သွားပါတယ်။ ဝယ်ကတည်းက ငွေသုံးမယ့် အချိန်နဲ့ ကိုက်တဲ့ duration ရွေးထားရင် ဒီအခြေအနေ ရှောင်နိုင်ပါတယ်။
• အခွန်ကို မစစ်တာ – အမေရိကန် မဟုတ်တဲ့ ရင်းနှီးသူအတွက် ဘွန်း ETF ဖြန့်ဝေငွေမှာ ဖြတ်တောက်တဲ့ အခွန်က ဖြန့်ဝေငွေ အမျိုးအစား (အတိုးဝင်ငွေ အချို့ ကင်းလွတ်ခွင့် ရနိုင်) နဲ့ broker ကိုင်တွယ်ပုံ ပေါ်မူတည်ပြီး ကွဲပြားနိုင်ပါတယ်။ ဒီနေရာမှာ တိကျတဲ့ နှုန်း မပြောနိုင်ပါ – broker ထုတ်ပေးတဲ့ အခွန်စာရွက် (ဥပမာ Form 1042-S) မှာ တကယ် ဖြတ်ထားတာကို စစ်ပါ။

ဝယ်ခင် စစ်ဆေးစာရင်း

• ETF ကိုင်တဲ့ ဘွန်း အမျိုးအစား (အစိုးရ / ကုမ္ပဏီ / ပေါင်းစပ်) သိပြီ
• ထုတ်ဝေသူ စာမျက်နှာက Effective Duration နဲ့ ရက်စွဲ မှတ်ပြီ
• အတိုးနှုန်း +1 မှတ်၊ +2 မှတ် တက်ရင် ငွေပမာဏ ဘယ်လောက်ကျမလဲ တွက်ပြီ
• အဲဒီ ပမာဏ ကိုယ့် အရှုံးခံနိုင်မှု ဘတ်ဂျက်အတွင်း ရှိတယ်
• SEC Yield ÷ Duration တွက်ပြီး တစ်နှစ်စာ အတိုး ဘယ်လောက်နဲ့ ပျောက်နိုင်လဲ သိပြီ
• ငွေပြန်သုံးမယ့် အချိန် ≥ duration ဖြစ်တယ် (မဖြစ်ရင် duration ပိုတိုတဲ့ ETF ကို စဉ်းစား)
• ကုန်ကျစရိတ် (expense ratio) နှိုင်းပြီ – ဒီ ETF သုံးမျိုးလုံး 0.15%

ဒီအချက်တွေ စစ်ပြီးလို့ အမေရိကန် ETF ဝယ်နိုင်တဲ့ အကောင့် လိုအပ်ရင် အကောင့်ဖွင့်နည်း အဆင့်ဆင့် ကို ကြည့်နိုင်ပါတယ်။ ဘယ်နေရာက ဝယ်ဝယ် ဘွန်း ETF ရဲ့ duration ကိုတော့ ထုတ်ဝေသူ စာမျက်နှာမှာ စစ်ရမှာ အတူတူပါပဲ။

ကိန်းဂဏန်း ရင်းမြစ် – Duration၊ SEC Yield၊ Convexity နဲ့ ကုန်ကျစရိတ်ကို iShares SHY/IEF/TLT ထုတ်ကုန်စာမျက်နှာ (2026 အောက်တိုဘာ 2 ရက်နေ့ ကိန်း) မှ ယူပါသည်။ ပြန်ရငွေနဲ့ အတိုးနှုန်း ပြောင်းလဲမှုကို Yahoo Finance နေ့စဉ် adjusted close နှင့် ^TNX ဒေတာဖြင့် ကိုယ်တိုင် တွက်ပါသည်။ ဤဆောင်းပါးသည် ပညာပေးရန်သာ ဖြစ်ပြီး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အကြံပြုချက် မဟုတ်ပါ။